De zorg zit middenin een (digitale) transformatie. Nieuwe technologieën worden ingezet om mensen sneller en beter te kunnen diagnosticeren en behandelen, waardoor zorg steeds vaker thuis kan plaatsvinden. Dat biedt kansen voor gezondheid en gemak, maar stelt óók nieuwe eisen op het gebied van digitale inclusie.  
Merlijne Sonneveld (bestuurder) van Stichting Helpdesk Digitale Zorg) ging hierover in gesprek met Marijntje Wetzels (lid raad van bestuur) en Erik van der Veen (secretaris raad van bestuur) van het Tergooi MC. Tergooi MC is één van de founding partners van de stichting. We blikken daarom samen vooruit op veranderingen in de zorg, samenwerking en de overtuiging ‘proudly copied from and boldly scaled’. 

Het toekomstbeeld staat in mooi contrast met het rijke verleden van Tergooi MC, afgebeeld op de muur in het kantoor van Marijntje. Foto’s tonen daar de doorontwikkeling van onze gezondheidszorg en laten zien hoe het werk van de zorgprofessional – zoals verpleegkundigen en artsen, maar ook radiologen, apothekers en OK-medewerkers – in de afgelopen 130 jaar ingrijpend is veranderd. Innovaties en nieuwe technologie maakten dat mogelijk. En die evolutie zet door: “Vooruitkijken en anticiperen op nieuwe ontwikkelingen is een kernopgave,” zegt Marijntje. “We investeren om nieuwe ontwikkelingen, zoals AI, goed te begrijpen, om er vervolgens veilig en slim mee te kunnen gaan werken”. 

Gezonder vooruit

Het toekomstbeeld vraagt niet alleen om technologische ontwikkelingen, maar ook om een bredere blik op de toekomst van gezondheid en zorg. “Wij willen een gezondere toekomst voor iedereen, door zorg te bieden die bijdraagt aan kwaliteit van leven,” vertelt Marijntje. “Onze opgave is gelijke toegang te borgen voor iedereen die onze zorg echt nodig heeft. Door slimmer samen te werken en klaar te zijn voor nieuwe zorg. Niet méér, maar anders zorgen. Voor jezelf, voor de ander, voor elkaar. ‘Gezonder Vooruit’ staat voor de beweging die we samen willen maken.”

Preventie en welzijn

Een andere belangrijke ontwikkeling is de toenemende aandacht voor preventie en welzijn. Toch is preventie daarin geen kerntaak van een ziekenhuis, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid: “Als medisch specialisten dagelijks mensen moeten gaan overtuigen om te sporten, doen we iets heel geks en maken we zorg onbetaalbaar,” stelt Marijntje. De focus van het ziekenhuis ligt daarom op secundaire preventie: het geven van korte adviezen over wat concreet helpt om herhaling van zorg te voorkomen en sneller herstel te stimuleren.

Tergooi MC werkt hiervoor samen met de GGD, welzijnsorganisaties en gemeenten aan gezond leven en preventie. Vanuit ‘Gezond Gooi’ investeert het ziekenhuis samen met de coalitie ‘Van klacht naar kracht’ in communicatie en scholing in leefstijlgeneeskunde voor alle professionals in de regio. Er zijn bovendien al veel praktische initiatieven in de gemeenten in het Gooi, zoals leefstijlloketten die helpen inzicht te krijgen in wat er mogelijk is en wat concreet helpt om je beter te voelen. Zo is er bijvoorbeeld ook de Supermarkt Safari. “Dat vond ik geinig en heel praktisch”, aldus Marijntje. “Samen winkelen en leren hoe je gezond, goedkoop en lekker boodschappen kunt doen. Het is duidelijk dat die beweging van zorg en gezondheid ook buiten het ziekenhuis plaatsvindt, en niet alleen in despreekkamer.”

AI: van hype naar strategie

Een andere grote ontwikkeling die hopelijk snel op een veilige en goede manier in het spreekuur van alle ziekenhuizen in Nederland benut kan worden, is AI. Steeds vaker gebruikt de patiënt AI voor informatie en communicatie. Ook zorgverleners willen dat het standaard goed en betrouwbaar werkt in combinatie met het EPD. Zo kan de focus liggen op het gesprek met de patiënt, in plaats van op de administratie.

Het gesprek over AI verandert daarmee van hype naar bestuurlijke prioriteit. “We zien de kansen en moeten de risico’s goed beheersen. Dit doen we in nauwe samenwerking met ICT-leveranciers en steeds meer landelijk, om zo samen ons nieuwe normaal te realiseren en continue mee te blijven veranderen,” aldus Marijntje. “Ten opzichte van een jaar geleden zijn de mogelijkheden alweer heel anders, alsof je in een andere wereld zit,” zegt Merlijne. “Nieuwe middelen brengen nieuwe problemen met zich mee, dus moeten we ook met nieuwe oplossingen komen.”

Een AI-strategie is daarom anno nu onmisbaar. “Begrijpen welke ontwikkelingen op ons afkomen, bepalen waar we op inzetten en investeren in veilige, verantwoorde toepassingen met een stevig ethisch kader én aansluiting bij landelijke koplopers zijn onze speerpunten,” stelt Marijntje. “Voorlopig vervangt AI nog weinig en blijft de menselijke inbreng nog heel belangrijk” vult Merlijne aan. De rol van de zorgprofessionals verandert mee met AI. “Het doel is niet de hype najagen, maar om AI te integreren op een manier die ons werk goed ondersteunt en de zorg beter maakt,” voegt Erik nog toe.

Vertrouwen in de mens

Met alle ontwikkelingen vindt de toekomst van zorg steeds minder plaats in een ziekenhuis, en juist steeds meer regionaal: in zorgnetwerken waar iemand zelf deel van uitmaakt en toegang heeft tot zorg die nodig is. Dat vraagt dus iets van iedereen. “We kunnen die toekomst niet volledig voorspellen, en die onzekerheid brengt ongemak met zich mee. Dat ongemak moeten we accepteren en heeft ook een goede functie: we blijven alert. Ondertussen moeten we wendbaar blijven in de ontwikkelingen die er altijd zullen zijn, en mensen die niet bang zijn voor verandering de ruimte geven. Dat kan het verschil maken,” zegt Marijntje.

“We hoeven en moeten niet allemaal het wiel willen uitvinden. Het getuigt van leiderschap als je iets dat bewezen goed werkt overneemt en goed implementeert, zodat iedereen van de nieuwe ontwikkeling kan profiteren,” vervolgt ze. Erik vult daarbij aan: “Lenigheid helpt daarin. We moeten het perspectief van de ander, of dat nu patiënt of zorgverlener is, blijven verbinden. En soms ook even geduld hebben tot de juiste oplossing er is. We hebben vertrouwen in het vermogen van mensen om mee te innoveren. Dat hebben we altijd gedaan en dat blijven we doen.”

Digitale zorg & inclusie

Digitalisering en netwerkzorg zijn dus geen experiment meer, maar de nieuwe standaard. Tergooi MC werkt intensief samen met huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde en biedt veel zorg thuis, dichtbij waar dat kan. Marijntje zegt hierover: “Door te doen alsof dit nog toekomstmuziek is, missen we de realiteit. Het gebeurt al. De actuele opgave is om dit nieuwe normaal nog makkelijker en menselijker te maken. Het interessante is hoe beide elkaar nog beter kunnen versterken: zorg en technologie verweven tot één geheel”.

Digitale inclusie is daarbij geen luxe, maar een randvoorwaarde voor gelijke zorg. “Tergooi MC ziet dat en maakt voor haar patiënten ook gebruik van onze ondersteuning. Patiënten kunnen daardoor met niet-medische vragen over digitale zorg bij ons terecht en worden met geduld en empathie geholpen bij het gebruik ervan,” zegt Merlijne. “Je moet voorsorteren op het nieuwe normaal, en hulp bieden waar nodig. Dat is een randvoorwaarde”. Marijntje vult aan: “Ik zou ervoor pleiten dat Helpdesk Digitale Zorg over drie jaar gewoon voor iedereen in Nederland te gebruiken is. Dat geeft vertrouwen en helpt mensen mee te veranderen. Wat mij betreft wordt ondersteuning via Helpdesk Digitale Zorg ons nieuwe normaal. Makkelijk, menselijk en doelmatig, integraal onderdeel van onze zorg. Doet u mee?”

Proudly copied & boldly scaled

Voor veel vraagstukken die spelen bestaan al bewezen initiatieven. De keuze voor Tergooi MC is daarom helder: “Buy, don’t make”, aldus Marijntje. Nieuwe (digitale) oplossingen worden daarom door Tergooi MC niet zelf ontwikkeld, maar slim ingekocht en opgeschaald. Het adagium luidt: ‘proudly copied from and boldly scaled’.

De samenwerking met HDZ is ook een mooi voorbeeld. “Dat de helpdesk de digitale zorgoplossingen van Tergooi MC kent, maar ook die van de huisarts en de specialist ouderengeneeskunde en weet welke zorg we samen bieden, heeft duidelijk meerwaarde. Als patiënt kun je de weg kwijtraken nu er steeds meer digitale zorg komt. Helpdesk Digitale Zorg wijst dan de weg.” Hierdoor worden zorgprofessionals ontzorgd en kan het ziekenhuis blijven doen waar het goed in is: zorg leveren.

De kracht van samenwerking

Samenwerking loopt daarom ook als een rode draad door het toekomstbeeld. “Als je samenwerkt met partners en bestaande, bewezen initiatieven, én openstaat voor nieuwe ideeën, heb je de grootste kans om snel mee te kunnen,” zegt Marijntje. “Blijven begrijpen en delen waar we heen gaan, en dat écht samen doen,” vult Merlijne aan. “Daarmee bouwen we samen aan vertrouwen en zorgen we ervoor dat digitale zorg niet tot verwarring leidt, maar juist betere zorg oplevert.” Zo blijft de organisatie wendbaar, efficiënt en gefocust op waar het echt om draait: de patiënt.

Een onderdeel van de muur die binnenkort wordt onthuld.